Hersentumor

Doneer nu!

Verandering en verstandelijke vermogens & gedrag

Hersentumoren zijn de enige tumoren die door hun plaats in de hersenen een direct effect kunnen hebben op de persoonlijkheid en het psychisch functioneren. In het algemeen zijn de veranderingen in persoonlijkheid en gedrag voor de patiënt, familie en naasten moeilijker te hanteren dan de lichamelijke veranderingen, zelfs die van bijvoorbeeld een halfzijdige verlamming. Deze veranderingen worden in belangrijke mate veroorzaakt door de hersenschade door de tumor zelf of door vochtophoping rond de tumor, het omringende oedeem. Dit oedeem wordt vaak behandeld met corticosteroiden. Daarnaast kunnen ook de behandeling of een combinatie van behandelingen (operatie, radiotherapie, chemotherapie) en de medicijnen (dexamethason, anti-epileptica) leiden tot veranderingen in het denken en het gedrag.

Er kunnen algemene veranderingen in het functioneren optreden, maar ook veranderingen die afhankelijk zijn van de plaats van de tumor in de hersenen en van het feit of een tumor zich in de linker of rechter hersenhelft bevindt (zie figuur).

Schematische voorstelling van de hersenen met de centra voor beweging, gevoel, taal (om te spreken en te verstaan), en voor het zien, waarvan beschadiging een stoornis geeft van de betreffende functie. Naast deze zogenoemde eloquente hersengebieden, waar beschadiging van dat gebied directe gevolgen heeft voor het functioneren, zijn er zogenoemde ‘stille’ gebieden, waar functies zetelen, die niet opvallend gestoord raken bij beschadiging van het gebied, omdat ze kennelijk vervangbaar zijn door soortgelijke functies in andere gebieden die bij hetzelfde hersennetwerk zijn betrokken.

Frontaalkwab

Zo kunnen patiënten met een tumor in de frontaalkwab interesse verliezen in hun omgeving of kunnen zij geconfronteerd worden met stemmingsschommelingen en intellectuele achteruitgang. Daarnaast kunnen beperkingen ontstaan in het korte termijn geheugen (geheugen voor recente gebeurtenissen). Ook kunnen patiënten met tumoren in deze gebieden moeite hebben met het plannen en reguleren van hun gedrag. Dit is merkbaar in veel dagelijkse bezigheden en kan vooral voor de omgeving een enorme belasting betekenen.

Parietaalkwab

Afhankelijk van de exacte locatie in de linker of rechter hersenhelft kunnen tumoren in de parietaalkwab op hun beurt leiden tot stoornissen in de waarneming en de ruimtelijke oriëntatie . De patiënt kan bijvoorbeeld voorwerpen niet goed herkennen die hij aanraakt, kan links niet van rechts onderscheiden, mist delen van de omgeving, of hij heeft problemen met het lezen en rekenen.

Temporaalkwab

Tumoren in de temporaalkwab kunnen ondermeer aanleiding geven tot problemen met het zien, de reuk, de taalvermogens en het visueel geheugen. De patiënt kan dubbel zien en kan daarnaast last hebben van reukhallucinaties of kan uitval van een deel van het gezichtsveld hebben.

Occipitaalkwab

Tumoren in de occipitaalkwab geven vooral problemen met het zien. Zo kan er uitval van een helft van het gezichtsveld optreden.

Symptomen bij een tumor in de linker hersenhelft

Symptomen bij een tumor in de linker hersenhelft

Cognitieve veranderingen:

  • Neglect voor rechts: minder aandacht voor de door de tumor aangedane lichaamszijde en de ruimte daar omheen
  • Afasie: moeilijkheden met taal: spreken, taalbegrip, lezen, schrijven. De mate en het type van afasie kan erg verschillend zijn per persoon
  • Dysartrie: onduidelijke spraak, doordat de spieren voor het spreken (tong, wang, lippen) zijn verlamd. Hierdoor worden de woorden vervormd en minder verstaanbaar. Dit kan ook komen doordat de ademhaling en de stem niet goed samenwerken, met als resultaat: zachtere stem, hakkelende spraak met onverwachte pauzes
  • Apraxie: de patiënt weet niet meer goed hoe hij moet handelen
  • Agnosie: het niet meer kunnen herkennen van voorwerpen, geluiden of gezichten, hoewel de zintuigen wel werken. Ook kan het voorkomen dat de patient niet weet dat deze bepaalde beperkingen heeft.
  • Moeite hebben met het onthouden van de volgorde van gebeurtenissen
  • De begrippen links en rechts worden verwisseld
  • Rekenen: zelfs simpele sommen, het tellen van 1 tot 10 of het opnoemen van het alfabet kunnen problemen opleveren

Emotionele veranderingen:

  • Gebrekkig zelfvertrouwen en somberheid, afgewisseld met machteloze woede

Gedragsveranderingen:

  • Langzaam, onzeker en angstig gedrag, omdat de patiënt zich goed bewust is van wat er aan de hand is
  • Teruggetrokkenheid en minder initiatief